Om te kunnen procederen dient griffierecht aan de rechtbank te worden betaald. In procedure die gevoerd worden bij de kantonrechter / sector kanton van de rechtbank wordt dit griffierecht alleen door de eisende partij betaald, in procedures bij de sector civiel van de rechtbank betaald ook de gedaagde partij griffierecht. Uiteindelijk dienen de kosten van de procedure, derhalve ook het griffierecht, betaald te worden door de partij die (grotendeels) in het ongelijk wordt gesteld door de rechtbank.

Per 1 februari 2010 bedragen de griffierechten bij de sector kanton:

Op 19 november 2009 is de Tweede Kamer echter akkoord gegaan met het wetsvoorstel Wet griffierechten burgerlijke zaken. Met deze wet probeert de wetgever een meer eenvoudige vorm van het heffen van griffierechten te bewerkstelligen. Het wetsvoorstel ligt nu bij de Eerste Kamer en zal naar verwachting nog dit jaar ingevoerd worden.

Als gevolg van dit wetsvoorstel zal procederen bij de kantonrechter met name daar waar het gaat om vorderingen tussen de € 500,00 en € 1361,00 aanzienlijk duurder worden. Het wetsvoorstel kent namelijk slechts twee categorieën, te weten vorderingen met een geldelijk belang tot € 500,00 (en vorderingen van onbepaalde waarde) en vorderingen met een geldelijk belang van € 501,00 tot € 5.000,00.

Voorts wordt door de wetgever onderscheid gemaakt tussen rechtspersonen, natuurlijke personen en on-en minvermogenden. In het kader van "de sterkste schouders moeten de zwaarste lasten dragen", betalen de rechtspersonen het meeste griffierecht. Bij zaken betreffende een vordering tot en met € 500,00 wordt door rechtspersonen € 105,00 griffierecht betaald. Gaat het om een vordering vanaf € 501,00 tot en met € 5.000,00 dan bedraagt het griffierecht € 280,00.

Natuurlijke personen betalen respectievelijk € 70,00 en € 140,00. Een belangrijk argument daarbij is dat de toegang voor natuurlijke personen naar de rechter niet belemmerd mag worden door het griffierecht.

De gevolgen van de nieuwe wet zullen groot zijn. De meeste zaken die bij de sector kanton van de rechtbank aanhangig worden gemaakt zijn incassoprocedures, waarbij de rechtspersonen/schuldeisers tegenover natuurlijke personen/schuldenaren staan. Uit de praktijk blijkt dat in dergelijke procedures meer dan 90% van de gedaagden niet verschijnt op de zitting en bij verstek wordt veroordeeld.
De door de rechtspersoon betaalde griffierechten kunnen worden verhaald op de natuurlijke persoon. De beoogde vereenvoudiging van het stelsel wordt daarmee betaald door diezelfde natuurlijke persoon die het nieuwe stelsel in bescherming probeert te nemen. De rechtspersonen lopen echter wel een groter kostenrisico. Wat immers, wanneer de door de kantonrechter toegewezen vordering niet kan worden verhaald?